Đất phèn mặn hạn chế sản xuất cây trồng do tính chua, độ mặn, độc tính và sự thiếu hụt dinh dưỡng. Mặc dù than sinh học (biochar), vôi và phân bò đã được biết đến là có khả năng cải thiện tính chất lý – hóa của đất, nhưng hiệu quả kết hợp của chúng đối với các hạn chế này và sự sinh trưởng của cây rau vẫn chưa được hiểu rõ đầy đủ. Nghiên cứu này đánh giá tác động kết hợp của biochar, vôi và phân bò đối với các hạn chế của đất phèn mặn, đồng thời xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến sinh trưởng của cải xanh (Pak Choy, Brassica rapa L.).
Thí nghiệm đồng ruộng được bố trí theo kiểu khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 4 lần lặp lại, thực hiện trong hai vụ, gồm 6 nghiệm thức: đối chứng (không bón), vôi, phân bò, biochar, biochar–vôi và biochar–phân bò, áp dụng theo liều lượng tiêu chuẩn. Năm nghiệm thức có bón cải tạo đã cải thiện các hạn chế của đất như độ chua, độc tính và thiếu hụt dinh dưỡng từ 32–128%, đồng thời giảm độ mặn từ 25–26% so với đối chứng.
Tổ hợp biochar–phân bò cho hiệu quả tốt nhất trong việc cải thiện tình trạng dinh dưỡng đất, làm tăng sinh khối cải xanh hơn 200% so với các nghiệm thức đơn lẻ và tổ hợp biochar–vôi. Ngược lại, tổ hợp biochar–vôi hiệu quả nhất trong việc giảm độ chua và độc tính kim loại, giúp nâng cao chỉ số chất lượng đất (0,67–0,69) so với đối chứng (0,33–0,35).
Nhìn chung, biochar kết hợp với phân bò có tác dụng hiệp lực trong việc tăng khả năng cung cấp dinh dưỡng và thúc đẩy sinh trưởng cây trồng, trong khi biochar kết hợp với vôi hiệu quả hơn trong việc cải thiện độ chua và độc tính nhưng cho mức tăng năng suất thấp hơn do hạn chế về dinh dưỡng. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng của việc sử dụng các vật liệu cải tạo đất phù hợp, đặc biệt là biochar và phân bò, nhằm nâng cao sản xuất rau trên đất phèn mặn, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện môi trường khó khăn.
ⓒ 2026 Nhóm nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường bền vững.
