Than sinh học (Biochar) đang nổi lên như một giải pháp đột phá trong khoa học phục hồi môi trường nhờ cấu trúc vi lỗ đặc trưng và diện tích bề mặt lớn, được tạo ra từ quá trình nhiệt phân các phụ phẩm nông nghiệp. Trong các hệ thống đất bị ô nhiễm, biochar đóng vai trò như một tác nhân cố định (stabilizing agent) cực kỳ hiệu quả thông qua cơ chế hấp phụ vật lý và trao đổi ion. Việc đưa biochar vào đất không chỉ giúp cô lập các kim loại nặng như chì (Pb), cadmium (Cd) hay asen (As), ngăn chặn chúng xâm nhập vào mô cây trồng mà còn cải thiện đáng kể cấu trúc vật lý của đất. Nhờ tính chất hóa học bền vững, biochar giúp gia tăng khả năng giữ nước và tạo môi trường thuận lợi cho hệ vi sinh vật bản địa phát triển, từ đó gián tiếp thúc đẩy quá trình tự làm sạch tự nhiên của hệ sinh thái đất bị suy thoái.
Thêm vào đó, ứng dụng biochar còn mang lại lợi ích kép trong chiến lược ứng phó biến đổi khí hậu thông qua việc lưu trữ carbon dài hạn trong đất. Khác với các loại phân bón hữu cơ thông thường dễ bị phân hủy nhanh, cấu trúc carbon của biochar có thể tồn tại hàng trăm năm, giúp giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính từ hoạt động canh tác. Các nghiên cứu gần đây nhấn mạnh rằng việc kết hợp biochar với các chế phẩm vi sinh (bio-augmented biochar) có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng, vừa làm sạch các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy, vừa phục hồi độ phì nhiêu cho đất bạc màu. Đây là hướng tiếp cận chủ đạo trong quản trị môi trường bền vững, nơi các phế phẩm nông nghiệp được tái chế thành nguồn tài nguyên giá trị, giúp hiện thực hóa mô hình nông nghiệp không rác thải và đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh ô nhiễm đất đang gia tăng trên toàn cầu (Voruganti, 2023).
Tác giả: Đồng Phú Hảo, Nguyễn Thanh Bình*
Tài liệu tham khảo
Voruganti, C. (2023). Biochar applications in soil restoration: Enhancing soil health and carbon sequestration. Environmental Reports, 5(1), 1-4.
ⓒ 2026 BICE | Biochar-based Integrated Circular Economy for Paddy Rice.
